“Land van de Afghanen”, met het Perzische achtervoegsel -stan. Afghaan was oorspronkelijk de Perzische naam voor de Pasjtoen en is voor het eerst in de 10e eeuw opgetekend; de eigen herkomst is onbekend.
افغانستان
Afghānistān is “land van de Afghanen” in het Pasjtoe en het Dari, met het Perzische achtervoegsel -stan; Afghaan was de Perzische naam voor de Pasjtoen, opgetekend sinds de 10e eeuw.
Naar de Albanoi, een Illyrische stam die Ptolemaeus in de 2e eeuw noemde, en hun stad Albanopolis. Albanezen noemen het land Shqipëri, in de volksmond “land van de adelaars”, al geven taalkundigen de voorkeur aan shqiptoj, “duidelijk spreken”.
Shqipëri
In de volksmond “land van de adelaars”, van shqiponjë, en de adelaar staat op de vlag. Taalkundigen geven de voorkeur aan een afleiding van shqiptoj, “duidelijk spreken”: de Albanezen als de mensen die elkaar verstaan. De naam verving Arbëri in de 17e eeuw.
Naar de hoofdstad Algiers. Het Arabische al-Jazāʾir betekent “de eilanden”, naar de eilandjes die vroeger voor de haven lagen.
الجزائر
Al-Jazāʾir is Arabisch voor “de eilanden”: de eilandjes die vroeger voor de haven van de hoofdstad Algiers lagen, gaven de stad haar naam, en de stad gaf hem aan het land. Algerije is de Europese vorm ervan.
Onzeker. Kandidaten zijn een Navarro-Aragonees andurrial, “struikland”, en een Baskische wortel. Het oude verhaal dat de naam aan Karel de Grote toeschrijft, is legende.
Andorra
Andorra is de Catalaanse naam, en het is de oudste vorm die er is; de herkomst is onbekend, met een Navarro-Aragonees woord voor struikland en een Baskische wortel als voorstellen.
Van ngola, de titel van de koningen van Ndongo, een rijk van de Kimbundu.
Angola
Angola is de Portugese spelling van ngola, de titel van de koningen van Ndongo, het Kimbundu-rijk dat de Portugezen in de 16e eeuw aan de kust aantroffen.
Columbus noemde Antigua in 1493 naar Santa María de la Antigua, een beeld in de kathedraal van Sevilla. Barbuda is waarschijnlijk Spaans voor “bebaard”, naar de hangende wortels van de vijgenbomen of de baarden van de eilanders.
Antigua and Barbuda
Engels is de taal van de eilanden, en de namen zijn die welke de Spanjaarden achterlieten: Antigua naar een beeld in de kathedraal van Sevilla, Barbuda naar de bebaarde vijgenbomen of de bebaarde eilanders.
Van het Latijnse argentum, “zilver”, via het Spaanse Río de la Plata, “zilverrivier”, genoemd naar de zilveren sieraden die de eerste ontdekkingsreizigers zagen en de legendarische Sierra de la Plata die zij zochten.
Argentina
Argentina is de Spaanse naam en de enige die het land heeft gehad: van het Latijnse argentum, zilver, naar de Río de la Plata en het zilver dat de eerste ontdekkingsreizigers erachter hoopten te vinden.
Van het Griekse Armenía, voor het eerst gebruikt in Perzische bronnen (Armina) rond 520 v.Chr., mogelijk naar de Urartische streek Armini of het volk van Hayasa-Azzi. Armeniërs noemen zichzelf Hay en het land Hayastan, naar de legendarische aartsvader Hayk.
Հայաստան
“Land van de Hay”, de eigen naam van de Armeniërs voor zichzelf, naar Hayk, de legendarische aartsvader die in het nationale epos de Babylonische koning Bel versloeg. Armenië is wat de Perzen en de Grieken hen noemden.
Van het Latijnse Terra Australis, “zuidelijk land”, het hypothetische continent van de antieke aardrijkskunde. Matthew Flinders drong na zijn omvaring van het continent in 1803 op de naam aan, en in 1824 was hij officieel.
Australia
Australia is de Engelse naam en de enige: het Latijnse Terra Australis, het zuidelijke land van de antieke aardrijkskunde, in 1824 officieel gemaakt op aandringen van Matthew Flinders.
Naar Atropates, een Perzische satraap van Medië die na de verovering door Alexander aan de macht bleef; zijn rijk, Atropatene, werd het Perzische Āzarbāygān. Het populaire “land van het vuur”, naar āzar en de Zoroastrische vuurtempels, is volksetymologie.
Azərbaycan
Azərbaycan is de Azerbeidzjaanse vorm van het Perzische Āzarbāygān, het land van Atropates, de satraap die Medië na Alexander behield; de lezing “land van het vuur” is volksetymologie.
Waarschijnlijk van het Spaanse baja mar, “ondiepe zee”, naar de banken; een Lucayaans woord voor de eilanden is het alternatief.
The Bahamas
The Bahamas, met lidwoord, is de officiële Engelse vorm van een naam die waarschijnlijk het Spaanse baja mar is, “ondiepe zee”, naar de banken rond de eilanden.
Arabisch voor “twee zeeën”, al is omstreden welke twee: de baaien aan weerszijden van het eiland, of de zoute golf en de zoetwaterbronnen eronder.
البحرين
Al-Baḥrayn is Arabisch voor “de twee zeeën”, in de tweevoudsvorm; welke twee is omstreden, de baaien aan weerszijden van het eiland of de zoute golf en de zoete bronnen eronder.
Het Bengaalse Bangla, “Bengalen”, plus desh, “land”. Bengalen is van onzekere herkomst; de gangbare gissing zijn de Vanga, een volk in de Gangesdelta dat in de Mahabharata wordt genoemd.
বাংলাদেশ
In het Bengaals is Bangladesh Bangla, Bengalen, en desh, land: “het land van Bengalen”, een naam die bij de onafhankelijkheid in 1971 werd aangenomen.
Het Portugese os Barbados, “de bebaarden”, naar de bebaarde vijgenbomen waarvan de zeelieden de hangende wortels zagen.
Barbados
Barbados is het Portugese os Barbados, “de bebaarden”, naar de vijgenbomen met hangende wortels, in het Engels onveranderd gebleven.
“Wit-Rusland”, en zo heette het land in het Nederlands ook tot voor kort. Waarom “wit” staat niet vast: de richting die wit aanduidde in het oude kleurenkompas, land dat vrij was van Mongoolse schatting, of de lichte kleding van de bewoners zijn de gangbare gissingen.
Беларусь
Bielarus is “Wit-Rus'”, de naam die het land de wereld sinds 1991 vraagt te gebruiken. Waarom wit staat niet vast: een richting in het oude kleurenkompas, land dat vrij was van Mongoolse schatting, of lichte kleding.
Naar de Belgae, de stammen die Caesar in het noorden van Gallië aantrof. Hun naam komt misschien van een Keltische wortel die “zwellen” betekent, als in “de trotsen” of “de woedenden”.
België · Belgique · Belgien
Drie officiële talen, één naam: België, Belgique, Belgien, alle van de Belgae, de stammen die Caesar in het noorden van Gallië aantrof, wier naam misschien “de trotsen” of “de woedenden” betekent.
Onzeker. Het Maya belix, “modderig water”, voor de rivier de Belize is de belangrijkste theorie; het oudere verhaal dat de naam aan de boekanier Peter Wallace toeschrijft, is twijfelachtig.
Belize
Belize is de Engelse vorm van de naam van de rivier, waarschijnlijk het Maya belix, “modderig water”; het land nam hem in 1973 aan in plaats van Brits-Honduras.
In 1975 gekozen naar de Bocht van Benin, die op haar beurt heet naar het oude koninkrijk Benin in het huidige Nigeria. Die naam komt waarschijnlijk van Ubini, de Edo-naam van de hoofdstad van het rijk. Benin verving “Dahomey” als neutrale keuze.
Bénin
Bénin is de Franse vorm van de naam, in 1975 gekozen naar de Bocht van Benin, die zelf heet naar het oude koninkrijk Benin in het huidige Nigeria, waarschijnlijk van Ubini, de Edo-naam van zijn hoofdstad.
Waarschijnlijk van het Sanskriet Bhoṭa-anta, “einde van Tibet”, omdat het land aan de zuidrand van de Tibetaanse wereld lag. De Bhutanen zeggen Druk Yul, “land van de donderdraak”.
འབྲུག་ཡུལ
“Land van de donderdraak.” De Drukpa-school van het boeddhisme, die de staat vormde, ontleent haar naam aan de draak wiens gebrul de donder is, en de draak staat op de vlag. Bhutan is de Indiase naam.
In 1825 genoemd naar Simón Bolívar, de bevrijder. Het congres koos eerst “República Bolívar” en daarna het Latijns klinkende Bolivia.
Bolivia · Buliwya
Bolivia in het Spaans en Buliwya in het Quechua: het land dat in 1825 naar Simón Bolívar werd genoemd, gespeld zoals elke taal het hoort.
Bosnië komt van de rivier de Bosna, waarschijnlijk Illyrisch en misschien “stromend water”. Herzegovina komt van het Duitse Herzog, “hertog”, nadat Stjepan Vukčić Kosača zich in 1448 hertog van de streek noemde.
Bosna i Hercegovina · Босна и Херцеговина
In Latijnse en cyrillische letters: Bosnië is de rivier de Bosna, waarschijnlijk Illyrisch voor “stromend water”, en Herzegovina is het hertogdom, van het Duitse Herzog, dat Stjepan Vukčić Kosača in 1448 uitriep.
“Land van de Tswana.”
Botswana
In het Setswana is Botswana gewoon “land van de Tswana”: Ba- duidt het volk aan en -tswana noemt het.
Van pau-brasil, brazielhout, de rode verfboom die de Portugezen aan de kust kapten; brasa is “gloeiende kool”. De naam verdrong het officiële Terra de Santa Cruz, “land van het Heilig Kruis”.
Brasil
Brasil is de Portugese naam, van pau-brasil, het brazielhout waarvan de eerste handelaren aan de kust de rode verfstof kapten; brasa is een gloeiende kool.
Onzeker. Een Maleise overlevering laat de stichter bij het vinden van de plek Baru nah! uitroepen, “ziedaar!”; een Sanskriet varuṇ, “zeevaarders”, wordt ook voorgesteld. Borneo, de naam van het hele eiland, is hetzelfde woord.
Brunei Darussalam
Brunei Darussalam is de volledige Maleise naam: Brunei, van onzekere herkomst, en het Arabische dār as-salām, “verblijf van de vrede”, dat het sultanaat als eretitel toevoegde.
“Land van de Bulgaren”, een Turks volk dat in de 7e eeuw de Donau overstak. Hun naam wordt vaak herleid tot een Turks werkwoord voor “mengen” of “roeren”, dus “gemengd volk”, maar dat is onzeker.
България
Bălgariya is “land van de Bulgaren”, het Turkse volk dat in de 7e eeuw de Donau overstak en zijn naam gaf aan de Slaven die het regeerde. De volksnaam betekent misschien “gemengd volk”.
In 1984 bedacht door Thomas Sankara. Burkina is Mooré voor “oprechte mensen”, faso is Dioula voor “vaderland”.
Burkina Faso
Een naam die in 1984 uit twee talen van het land werd gebouwd: Burkina, Mooré voor “oprechte mensen”, en Faso, Dioula voor “vaderland”. Het is de enige naam die het land sinds Opper-Volta heeft gehad.
“Land van de Rundi.”
Uburundi · Burundi
Uburundi is de naam in het Kirundi, “land van de Rundi”, met het voorvoegsel Ubu- dat een land aanduidt; Burundi is de Franse en internationale vorm, hetzelfde woord zonder dat voorvoegsel.
Via het Franse Cambodge van het Khmer Kampuchea, van het Sanskriet Kambuja, een volk aan de noordwestelijke grens van India wiens naam de Khmer-koningen voor hun geslacht overnamen.
កម្ពុជា
Kampuchea is de Khmer-vorm van het Sanskriet Kambuja, het volk aan de noordwestgrens van India wiens naam de Khmer-koningen voor hun geslacht namen; Cambodja is hetzelfde woord via het Frans.
Van het Irokese kanata, “dorp” of “nederzetting”, dat Jacques Cartier in 1535 bij Stadacona hoorde en op de hele streek toepaste.
Canada
Canada in het Engels en het Frans is het Irokese kanata, “dorp”, dat Jacques Cartier in 1535 bij Stadacona hoorde en aan het hele land gaf.
Louter beschrijvend. De koloniale naam, Ubangi-Shari, kwam van twee rivieren.
Ködörösêse tî Bêafrîka · République centrafricaine
Ködörösêse tî Bêafrîka is Sango voor “Republiek van het Hart van Afrika”, van bê, hart, en Afrîka. De Franse République centrafricaine, de andere officiële naam, zegt alleen waar het land ligt: in het midden van het continent.
Onzeker. Kandidaten zijn een Quechua chiri, “koud”, een Aymara chilli, “waar het land ophoudt”, een Mapuche-woord voor de roep van een lijster en een Picunche-hoofdman Tili.
Chile
Chile is de Spaanse naam, van onzekere herkomst: het Quechua chiri, “koud”, het Aymara chilli, “waar het land ophoudt”, een Mapuche-vogelroep of een hoofdman Tili.
Via het Perzisch en het Sanskriet Cīna, vrijwel zeker van de staat en dynastie Qin, die het land in 221 v.Chr. verenigde; het Nederlands kreeg de naam via het Portugees. De Chinese naam, Zhōngguó, betekent “centrale staat” of “rijk van het midden”.
中国
“Centrale staat” of “rijk van het midden”: zhōng, midden, en guó, staat. De naam gaat drieduizend jaar terug, naar de koninkrijken van de vlakte van de Gele Rivier, die zichzelf in het middelpunt van de wereld zagen. China, naar de Qin-dynastie, is de naam die naar het westen reisde.
Naar Christoffel Columbus, die er nooit een voet heeft gezet. Francisco de Miranda stelde de naam voor heel Spaans-Amerika voor; het Groot-Colombia van Bolívar nam hem in 1819 aan.
Colombia
Colombia is de Spaanse naam, naar Cristóbal Colón, Columbus, in 1819 gekozen voor de republiek van Bolívar.
Van het Arabische qamar, “maan”, als in Juzur al-Qamar, “Maaneilanden”.
Komori · جزر القمر · Comores
De Arabische naam is de oorspronkelijke: Juzur al-Qamar, “Maaneilanden”. Komori en Comores zijn hetzelfde woord, afgesleten.
Naar de rivier de Congo, die heet naar het koninkrijk Kongo en het volk van de Bakongo; Kongo komt misschien van nkongo, “jager”, maar zeker is dat niet. “Democratische” onderscheidt het land van zijn buur. Van 1971 tot 1997 heette het Zaïre, naar een Portugese spelling van het Kikongo nzere, “rivier”.
Congo
Congo, in het Frans, is de naam van de rivier en van het oude koninkrijk Kongo en zijn volk, de Bakongo. De republiek aan de overkant van de rivier draagt dezelfde naam, en van 1971 tot 1997 heette deze Zaïre, naar het Kikongo nzere, “rivier”.
Naar de rivier de Congo, die heet naar het koninkrijk Kongo en het volk van de Bakongo. Kongo komt misschien van nkongo, “jager”, maar zeker is dat niet.
Congo
Congo, in het Frans, is de naam van de rivier en van het oude koninkrijk Kongo en zijn volk, de Bakongo. Kongo zelf komt misschien van nkongo, “jager”, al staat dat niet vast.
Spaans voor “rijke kust”, een naam die Columbus in 1502 zou hebben gegeven toen hij inwoners met goud zag. Het goud kwam niet van daar, en de kolonie bleef arm.
Costa Rica
Costa Rica is Spaans voor “rijke kust”, een naam die Columbus in 1502 zou hebben gegeven toen hij gouden sieraden aan de kust zag; het goud kwam niet van daar.
Van het Taíno, waarschijnlijk cubao, “waar vruchtbaar land overvloedig is”, of coabana, “grote plaats”. Dat Columbus het eiland naar Cuba in Portugal zou hebben genoemd, is onwaarschijnlijk.
Cuba
Cuba is de Spaanse spelling van een Taíno-woord, waarschijnlijk cubao, “waar vruchtbaar land overvloedig is”, of coabana, “grote plaats”.
Oud en onzeker. De klassieke gissing was de cipres; het koper van het eiland, dat naar Cyprus heet en niet andersom, is een tweede; een Sumerisch woord voor brons een derde.
Κύπρος · Kıbrıs
Kýpros in het Grieks en Kıbrıs in het Turks zijn de antieke naam van het eiland in zijn twee talen. De herkomst is verloren: de cipres, het koper dat naar het eiland heet en een Sumerisch woord voor brons zijn alle voorgesteld.
“Mark van de Denen”, het grensgebied van de Dani. De naam van de stam komt misschien van een wortel die “vlak land” of “laagland” betekent, wat omstreden is.
Danmark
Danmark is de “mark van de Denen”, het grensgebied van de Dani, een naam die rond 965 op de stenen van Jelling staat. De naam van de stam betekent misschien “vlak land”.
Naar de hoofdstad, en de herkomst is onzeker. De meest genoemde theorie is een Afar-woord voor een gevlochten schaal of mat van palmvezel.
Djibouti · جيبوتي · Jabuuti
De naam van de hoofdstad, in de drie talen van het land: Frans Djibouti, Arabisch Jībūtī, Somalisch Jabuuti. De herkomst is onzeker; de meest genoemde gissing is een Afar-woord voor een gevlochten schaal van palmvezel.
Latijn voor “zondag”: Columbus kreeg het eiland op zondag 3 november 1493 in zicht. Niet te verwarren met de Dominicaanse Republiek.
Dominica
Dominica is het Latijnse dies dominica, zondag, de dag waarop Columbus het eiland in 1493 in zicht kreeg; het Engels hield het Latijn.
Naar Santo Domingo, de hoofdstad, gesticht in 1496 en genoemd naar de heilige Dominicus, stichter van de dominicanen en naamheilige van de vader van Columbus.
República Dominicana
República Dominicana is de Spaanse naam, naar Santo Domingo, de hoofdstad die in 1496 werd gesticht en naar de heilige Dominicus werd genoemd.
Het Nederlands noemt het land met het woord van de Duitsers zelf: duits gaat, net als deutsch, terug op het Oudhoogduitse diutisc, “van het volk”, de volkstaal tegenover het Latijn. Het Middelnederlandse dietsc of duutsc was lang ook de naam van het Nederlands zelf; het Engels hield er Dutch aan over, maar voor de Nederlanders. Het Engelse Germany komt van het Latijnse Germania.
Deutschland
“Land van het volk”: deutsch gaat terug op het Oudhoogduitse diutisc, “van het volk”, het woord voor de volkstaal tegenover het Latijn. Germany, Allemagne en Saksa zijn alle namen van buitenaf.
Spaans voor “evenaar”, die net ten noorden van Quito loopt. De naam werd in 1830 gekozen als neutraal alternatief voor Quito, dat de andere provincies niet wilden.
Ecuador
Ecuador is Spaans voor “evenaar”, de lijn die net ten noorden van Quito loopt, in 1830 gekozen als een naam waartegen geen provincie bezwaar kon maken.
Van het Griekse Aígyptos, dat teruggaat op het Egyptische Ḥwt-kꜣ-Ptḥ, “huis van de ziel van Ptah”. Dat was de naam van een tempel in Memphis.
مصر
Miṣr is een oude Semitische naam voor het land, het Mizraïm van de Hebreeuwse Bijbel, van een wortel die “grens” of “versterkte plaats” betekent. Hij heeft niets te maken met Egypte, dat de Griekse naam is.
“Land van de Angelen”, het Germaanse volk uit Angeln, in het huidige Sleeswijk-Holstein, dat zich vanaf de 5e eeuw in Brittannië vestigde. Angeln zelf is waarschijnlijk genoemd naar zijn haakvorm, van dezelfde wortel als “angel” en “hengel”.
England
England is de Engelse naam, “land van de Angelen”, de Germaanse kolonisten uit Angeln die het land zijn naam en zijn taal gaven.
Guinea plus zijn ligging bij de evenaar.
Guinea Ecuatorial · Guinée équatoriale · Guiné Equatorial
Spaans, Frans en Portugees zijn alle drie officieel, en alle drie zeggen hetzelfde: Guinea, de oude Portugese naam voor de West-Afrikaanse kust, op de evenaar gelegd.
Italiaans, van het Latijnse Mare Erythraeum, dat komt van het Griekse erythrós, “rood”. De naam verwijst naar de Rode Zee.
ኤርትራ · إرتريا
Ertra in het Tigrinya en Iritriyā in het Arabisch dragen allebei het Italiaanse Eritrea, van het Latijnse Mare Erythraeum, de Rode Zee, die de Grieken naar haar kleur hadden genoemd.
Naar de Aesti, een volk dat Tacitus in 98 aan de Oostzeekust plaatste, al waren dat waarschijnlijk Balten en geen Esten. Hoe de naam naar het Finse volk verschoof, is onduidelijk.
Eesti
Eesti is de Estse vorm van de naam die Tacitus in 98 als Aesti opschreef, voor een Baltisch volk dat waarschijnlijk helemaal geen Esten waren; hoe de naam naar het noorden verhuisde, is onduidelijk.
“Land van de Swazi.” Het volk is genoemd naar koning Mswati II.
eSwatini
In het Swazi is eSwatini “plaats van de Swazi”, het volk dat naar koning Mswati II is genoemd. Het land maakte het in 2018 de officiële naam in elke taal, in plaats van Swaziland.
Van het Griekse aithō, “branden”, en ōps, “gezicht”: “land van de verbrande gezichten”. De Ethiopische overlevering wijst liever Ityopp'is aan, een nakomeling van Kush.
ኢትዮጵያ
Ityop'ya is de Ge'ez-vorm van het Griekse Aithiopía, dat de Grieken lazen als “verbrande gezichten” en op alle landen ten zuiden van Egypte toepasten. De Ethiopische overlevering leest er liever het land van Ityopp'is in, een nakomeling van Kush.
De Tongaanse uitspraak van Viti, de eigen naam van de Fijiërs voor hun hoofdeiland, die kapitein Cook in 1774 hoorde en opschreef.
Viti
Viti is de Fijische naam voor het hoofdeiland en het land; Fiji is hoe de Tonganen het zeiden, en hoe Cook het opschreef.
In 1543 door de ontdekkingsreiziger Ruy López de Villalobos genoemd Las Islas Filipinas, naar Filips II van Spanje, toen kroonprins.
Pilipinas
Pilipinas is de Filipijnse vorm van het Spaanse Filipinas, de eilanden die in 1543 naar Filips II van Spanje werden genoemd, toen kroonprins; het Filipijns heeft geen eigen f.
“Land van de Finnen”, een naam van buitenstaanders. De Finnen zeggen Suomi, van onzekere herkomst; “moerasland” en een geleend woord voor “land” of “volk” worden beide voorgesteld.
Suomi · Finland
Suomi is van onzekere herkomst: “moerasland”, van suo, en een geleend woord voor “land” of “volk” worden beide voorgesteld. Finland is de Zweedse naam, die de rest van de wereld overnam.
“Rijk van de Franken”, en het Nederlands zegt dat met het eigen woord rijk. De naam van de Franken wordt vaak afgeleid van een Germaans woord voor een werpspies (Oudengels franca) of van een bijvoeglijk naamwoord dat “vrij” betekent, omdat onder hun heerschappij alleen Franken volledig vrij waren. Welke betekenis de oudste is, blijft omstreden.
France
France is de Franse naam en de oorspronkelijke: het land van de Franken, wier naam komt van een Germaans woord voor een werpspies of van een bijvoeglijk naamwoord dat “vrij” betekent.
Van het Portugese gabão, een mantel met kap, naar de vorm van de monding van de Komo.
Gabon
De Franse vorm van het Portugese gabão, een mantel met kap, die zeelieden herkenden in de vorm van de monding van de Komo.
Naar de rivier de Gambia, waarvan de naam van onzekere en mogelijk Mandinka-herkomst is. Het verband met het Portugese câmbio, “handel”, is vermoedelijk volksetymologie.
The Gambia
The Gambia houdt de Engelse naam van de rivier, met lidwoord, als officiële vorm. De naam van de rivier is van onzekere en mogelijk Mandinka-herkomst.
Van het Perzische Gurğ via het Arabisch en het Syrisch, de Perzische naam voor het volk; West-Europeanen verbonden de naam later met Sint-Joris. Georgiërs zeggen Sakartvelo, “het land van de Kartveliërs”, naar de legendarische voorvader Kartlos.
საქართველო
“Het land van de Kartveliërs”, gebouwd op Kartli, de centrale provincie, en zijn legendarische stichter Kartlos. Georgië is de Perzische naam voor hetzelfde volk, die Europeanen later aan Sint-Joris vastknoopten.
In 1957 genoemd naar het middeleeuwse rijk Ghana, dat verder naar het noordwesten lag. Ghana was de Soninke-titel van zijn koning, ongeveer “krijgerkoning”.
Ghana
Ghana is de naam die het land bij de onafhankelijkheid in 1957 voor zichzelf koos, naar het middeleeuwse rijk Ghana, waarvan de Soninke-heersers Ghana als titel droegen, ongeveer “krijgerkoning”.
Naar Granada in Spanje, waarop de heuvels volgens Spaanse zeelieden leken; de Fransen maakten er La Grenade van en de Britten Grenada.
Grenada
Grenada is de Spaanse naam van het eiland, naar Granada in Spanje, in de spelling die de Britten vastlegden; de Fransen hadden het La Grenade genoemd.
Grieken plus land. Grieken gaat via het Latijnse Graecia terug op de Graikoi, een stam in Epirus die de Romeinen vroeg tegenkwamen. De Grieken zelf zeggen Hellas, naar de legendarische Hellen, zoon van Deucalion.
Ελλάδα
Hellas, naar Hellen, de legendarische zoon van Deucalion en stamvader van de Hellenen. Griekenland komt van de Graikoi, één stam die de Romeinen toevallig het eerst tegenkwamen.
Van het Nahuatl Cuauhtēmallān, “plaats van veel bomen”, de naam die de Tlaxcalteekse bondgenoten van Alvarado in 1524 aan het kernland van de Kʼicheʼ gaven.
Guatemala
Guatemala is de Spaanse spelling van het Nahuatl Cuauhtēmallān, “plaats van veel bomen”, de naam die de Tlaxcalteekse bondgenoten van Alvarado in 1524 aan het kernland van de Kʼicheʼ gaven.
Van het Portugese Guiné, waarschijnlijk van een Berberwoord dat “land van de zwarte mensen” betekent. Anderen leiden het af van de stad Djenné.
Guinée
Guinée is de Franse vorm van het Portugese Guiné, de oude naam voor de West-Afrikaanse kust, waarschijnlijk van een Berberwoord dat “land van de zwarte mensen” betekent.
Guinee plus de hoofdstad Bissau, toegevoegd om het van Guinee te onderscheiden.
Guiné-Bissau
Het Portugese Guiné, de oude naam voor de West-Afrikaanse kust, met de hoofdstad Bissau, bij de onafhankelijkheid toegevoegd om het van zijn buur te onderscheiden.
Van een inheems woord, waarschijnlijk Arawak of Caraïbisch, meestal uitgelegd als “land van veel wateren”.
Guyana
Guyana is de Engelse spelling van een inheems woord, waarschijnlijk Arawak of Caraïbisch, meestal uitgelegd als “land van veel wateren”; het land nam het in 1966 aan in plaats van Brits-Guiana.
Het Taíno Ayiti, “land van hoge bergen”, de inheemse naam voor het hele eiland Hispaniola, in 1804 bij de onafhankelijkheid in ere hersteld.
Haïti · Ayiti
Ayiti is het Taíno-origineel, “land van hoge bergen”; Haïti is de Franse spelling van hetzelfde woord.
Spaans voor “diepten”, volgens de overlevering naar de uitroep van Columbus toen hij in 1502 aan een storm ontkwam: Gracias a Dios que hemos salido de esas honduras, “God zij dank dat we uit die diepten zijn”. Het verhaal is waarschijnlijk verzonnen; het diepe water voor de kust is de aannemelijker reden.
Honduras
Honduras is Spaans voor “diepten”, naar het diepe water voor de kust; de overlevering schrijft Columbus een dankbare uitroep toe toen hij er in 1502 aan een storm ontkwam.
Van het middeleeuws Latijnse Hungaria, van het Turkse Onogur, “tien pijlen” of “tien stammen”, een verbond waarmee de Magyaren in verband werden gebracht. De H ontstond door een vermeende band met de Hunnen. De Hongaren zeggen Magyarország, “land van de Magyaren”.
Magyarország
“Land van de Magyaren.” De volksnaam wordt meestal gelezen als magy, van een woord voor “man” of “mens”, en er, ook “man”. Hongarije is een Turks woord voor een ander verbond, de Onoguren.
Het Ierse Éire plus het Oudengelse land. Éire komt van de godin Ériu, wier naam waarschijnlijk teruggaat op een wortel die “overvloedig” of “vet” betekent, als in vruchtbaar land.
Éire
Éire is de Ierse naam, van de godin Ériu, wier eigen naam waarschijnlijk “overvloedig” of “vruchtbaar” land betekent. Ireland is Éire met het Engelse land erachter.
Een letterlijke vertaling van het IJslandse Ísland, “land van ijs”. Volgens de overlevering gaf de kolonist Flóki Vilgerðarson de naam nadat hij een fjord vol drijfijs had gezien.
Ísland
Ísland is “ijsland” in het IJslands, de naam die de kolonist Flóki Vilgerðarson zou hebben gegeven nadat hij een fjord vol drijfijs had gezien.
Naar de rivier de Indus, via het Perzische Hindu en het Griekse Indós, van het Sanskriet Sindhu, “rivier”. De Hindi-naam Bharat komt van Bharata, de legendarische keizer uit de Mahabharata.
भारत
Naar Bharata, de legendarische keizer uit de Mahabharata, wiens rijk Bhāratavarṣa was, “het land van Bharata”. India, naar de Indus, is de naam die de Perzen en de Grieken gebruikten.
In 1850 door Britse geleerden gemunt uit het Griekse Indos, “India”, en nēsos, “eiland”: de Indische eilanden. Nationalisten namen het in de jaren twintig over, tegenover het koloniale Nederlands-Indië.
Indonesia
Indonesia is de Indonesische naam en ook de internationale: “de Indische eilanden”, een geleerdenwoord uit 1850 dat nationalisten in de jaren twintig tot het hunne maakten.
Het Arabische al-ʿIrāq, sinds de 6e eeuw de naam van Neder-Mesopotamië. Het wordt meestal herleid tot het Middelperzische Erāq, “laagland”, of tot de Sumerische stad Uruk.
العراق
Al-ʿIrāq is sinds de 6e eeuw de Arabische naam van Neder-Mesopotamië, van het Middelperzische Erāq, “laagland”, of van de Sumerische stad Uruk.
Van het Middelperzische Ērān, “land van de Ariërs”, de eigen naam van de Iraanse volkeren. Het land vroeg de wereld in 1935 Iran te zeggen in plaats van Perzië; Perzië komt van Pars, één provincie, het huidige Fars.
ایران
Īrān is de Perzische naam en de oudste, van het Middelperzische Ērān, “land van de Ariërs”; de staat vroeg de wereld in 1935 om hem te gebruiken in plaats van Perzië.
Het Hebreeuwse Yisraʾel, de naam die Jakob in Genesis krijgt na zijn worsteling met de engel; hij wordt meestal gelezen als “hij worstelt met God”. De moderne staat nam hem in 1948 aan.
ישראל
Yisraʾel is de Hebreeuwse naam die Jakob in Genesis krijgt, meestal gelezen als “hij worstelt met God”; de staat nam hem in 1948 aan.
Van het Latijnse Italia, oorspronkelijk alleen de zuidpunt van het schiereiland. De gangbare afleiding is het Oskische Víteliú, “land van de kalveren” of “van het jonge vee”, misschien naar een stiertotem; de naam schoof naar het noorden op naarmate Rome heerste.
Italia
Italia is de Italiaanse naam en de Latijnse, oorspronkelijk alleen de teen van het schiereiland. Hij wordt meestal herleid tot het Oskische Víteliú, “land van de kalveren”, misschien naar een stiertotem.
De Nederlandse vertaling van het Franse Côte d'Ivoire, naar de ivoorhandel. De regering vraagt sinds 1986 om in alle talen de Franse vorm te gebruiken; het Nederlands houdt vast aan de vertaling.
Côte d'Ivoire
Frans voor “ivoorkust”, naar de handel die de Europeanen naar deze kust trok. Sinds 1986 vraagt de regering om de Franse naam in elke taal onvertaald te gebruiken.
Het Taíno Xaymaca, meestal gelezen als “land van hout en water” of “land van bronnen”.
Jamaica
Jamaica is de Engelse spelling van het Taíno Xaymaca, “land van hout en water” of “land van bronnen”.
Van Chinese lezingen van 日本, “oorsprong van de zon”, het land waar vanuit China gezien de zon opkomt; Marco Polo's Cipangu kwam van een Zuid-Chinese uitspraak, en het Nederlands kreeg de naam via het Portugese Japão en het Maleis. De Japanners zeggen Nihon of Nippon.
日本
“Oorsprong van de zon”: ni, zon, en hon, oorsprong. Het is dezelfde betekenis die het Nederlands via het Chinees ontving, omdat Japan ten oosten van China ligt, waar de zon opkomt. Nippon is de formelere lezing.
Het Arabische al-Yaman, meestal gelezen als “de rechterkant” of “zuiden”, het land rechts als je vanuit Mekka naar het oosten kijkt; een verband met yumn, “geluk”, gaf het Romeinse Arabia Felix.
اليمن
Al-Yaman is de Arabische naam, gelezen als “de rechterkant” of “het zuiden”, het land rechts als je vanuit Mekka naar het oosten kijkt; de Romeinen hoorden er yumn, “geluk”, in.
Naar de rivier de Jordaan, Hebreeuws Yarden, waarschijnlijk van een wortel die “afdalen” betekent, omdat de rivier steil naar de Dode Zee valt.
الأردن
Al-Urdunn is de Arabische naam van de rivier de Jordaan, van een Semitische wortel die “afdalen” betekent, naar de steile val naar de Dode Zee; het koninkrijk nam de naam van de rivier in 1949 aan.
Het Portugese Cabo Verde, “groene kaap”, met een Nederlandse uitgang. De naam komt van Kaap Verde in Senegal, niet van de eilanden zelf.
Cabo Verde
Portugees voor “groene kaap”, naar Kaap Verde aan de Senegalese kust ertegenover, niet naar de eilanden. Het land vroeg in 2013 om de Portugese vorm overal te gebruiken.
Van het Portugese Rio dos Camarões, “garnalenrivier”, naar de garnalen die in 1472 in de Wouri wemelden.
Cameroun
Beide officiële talen houden het Portugese Camarões, “garnalen”, de naam die zeelieden in 1472 aan de rivier de Wouri gaven toen ze die vol garnalen aantroffen.
“Land van de Kazachen.” De volksnaam is Turks en wordt meestal gelezen als “zwerver” of “vrij man”, van een wortel die rondtrekken betekent; Kozak is hetzelfde woord langs een andere weg.
Қазақстан
Qazaqstan is “land van de Kazachen”, wier Turkse naam meestal wordt gelezen als “vrij man” of “zwerver”; Kozak is hetzelfde woord langs een andere weg.
Naar de Mount Kenya, via de Kamba-naam Kiinyaa. Die wordt meestal gelezen als “struisvogel”, naar de zwart-witte strepen van de berg.
Kenya
In het Swahili en in het Engels is Kenya de berg: het Kamba Kiinyaa, meestal uitgelegd als “struisvogel”, naar de zwart-witte strepen van de top.
“Land van de Kirgiezen.” Een populaire afleiding is kyrk, “veertig”, naar de veertig clans van de held Manas, terug te zien in de veertig stralen op de vlag; taalkundigen zijn het niet eens.
Кыргызстан
Kyrgyzstan is “land van de Kirgiezen”, wier naam de overlevering leest als kyrk, “veertig”, naar de veertig clans van de held Manas; taalkundigen zijn het niet eens.
De Gilbertese uitspraak van “Gilberts”, naar kapitein Thomas Gilbert, die er in 1788 doorheen voer. Het Gilbertees kent geen l en geen s, zodat Gilberts Kiribati werd.
Kiribati
Kiribati is de Gilbertese uitspraak van “Gilberts”, de eilanden die in 1788 naar kapitein Thomas Gilbert werden genoemd; de taal kent geen l en geen s.
Verkleinwoord van het Arabische kūt, een vesting bij water, dus “klein fort”. De kūt was een fort uit de 18e eeuw aan de baai.
الكويت
Al-Kuwayt is Arabisch voor “het kleine fort”, een verkleinwoord van kūt, naar het 18e-eeuwse fort aan de baai waaromheen de stad groeide.
Van het Servische kos, “merel”: Kosovo polje is het “merelveld”, de vlakte waar in 1389 de slag tegen de Ottomanen werd geleverd. Albanezen zeggen Kosova of Kosovë.
Kosova · Косово
Kosova in het Albanees en Kosovo in het Servisch: het Servisch is het origineel, van kos, “merel”, het merelveld waar in 1389 de slag werd geleverd.
“Land van de Kroaten”, wier eigen naam, Hrvati, van onzekere herkomst is. De meest genoemde theorie leidt hem af van een Iraans woord, misschien het Khoroathos van de inscripties van Tanais.
Hrvatska
Van Hrvati, de eigen naam van de Kroaten, die het Latijn in Croatae veranderde en het Nederlands in Kroaten. De volksnaam is van onzekere, waarschijnlijk Iraanse herkomst.
Naar het volk van de Lao, met een Franse meervouds-s voor de verschillende Lao-koninkrijken. De eigen herkomst van de volksnaam is onzeker.
ລາວ
Lao is de naam van het volk en het land in het Lao, zonder de slot-s die het Frans toevoegde voor zijn verschillende koninkrijken; de eigen herkomst van de volksnaam is onzeker.
“Land van de Sotho.”
Lesotho
In het Sesotho is Lesotho “land van de Sotho”, met het voorvoegsel Le- dat een land aanduidt.
Naar de Letgallen, een van de Baltische stammen die opgingen in het Letse volk. De wortel is onverklaard; een riviernaam is een van de gissingen.
Latvija
Latvija is “land van de Letten”, naar de Letgallen, een van de Baltische stammen die in de natie opgingen. De wortel is onverklaard; een riviernaam is een gissing.
Van de Semitische wortel lbn, “wit”, naar de sneeuw op de Libanonberg; de naam staat als Laban in Eblaïtische en als Labnan in Assyrische teksten.
لبنان
Lubnān is de Arabische vorm van een naam van drieduizend jaar oud, van de Semitische wortel voor “wit”, naar de sneeuw op de berg.
Van het Latijnse liber, “vrij”. Het werd gesticht als thuisland voor vrijgelaten Amerikaanse slaven.
Liberia
Liberia werd in 1824 in het Engels gemunt uit het Latijnse liber, “vrij”, voor de kolonie van vrijgelaten Amerikaanse slaven aan deze kust.
Van het Griekse Libyē, dat teruggaat op de Egyptische naam voor de Libu, een Berbervolk.
ليبيا
Lībiyā is de Arabische vorm van het Griekse Libyē, dat de Grieken ontleenden aan de Egyptische naam voor de Libu, een Berbervolk ten westen van de Nijl.
Naar het vorstenhuis Liechtenstein, dat in 1699 en 1712 de heerlijkheden Schellenberg en Vaduz kocht en ze in 1719 tot een vorstendom liet verenigen. De familie ontleende haar naam aan de burcht Liechtenstein bij Wenen, “lichte steen”.
Liechtenstein
Liechtenstein is de Duitse naam van het vorstenhuis, “lichte steen”, naar de burcht van de familie bij Wenen; het vorstendom nam hem in 1719 aan.
Van onzekere herkomst. De traditionele verklaring verwijst naar het riviertje de Lietava bij Kernavė; een andere theorie leidt de naam af van leičiai, een krijgerskaste in de middeleeuwse staat.
Lietuva
Lietuva is de Litouwse naam, van onzekere herkomst: het riviertje de Lietava bij Kernavė, of leičiai, een krijgerskaste van de middeleeuwse staat.
Van Lucilinburhuc, “kleine burcht”, het kasteel dat graaf Siegfried in 963 op de rots van de Bock verwierf.
Lëtzebuerg · Luxembourg · Luxemburg
Drie vormen in de drie officiële talen, alle van Lucilinburhuc, “kleine burcht”, het kasteel dat graaf Siegfried in 963 op de rots van de Bock verwierf.
Van Marco Polo's “Madeigascar”, een verhaspeling van Mogadishu die hij ten onrechte op het eiland toepaste.
Madagasikara · Madagascar
Madagasikara is de Malagassische vorm van Madagaskar, de naam die begon als Marco Polo's verhaspelde “Madeigascar”, een verwarring met Mogadishu.
Naar het rijk van de Maravi, vaak uitgelegd als “vlammen” of “lichtstralen”.
Malaŵi
Malaŵi, in het Chichewa, is de naam van het oude rijk van de Maravi, vaak uitgelegd als “vlammen” of “lichtstralen”; Malawi is de Engelse spelling.
Waarschijnlijk van het Sanskriet mālā-dvīpa, “krans van eilanden”, of van een Dravidisch woord voor “hoog” of “groot” plus dvīpa, “eiland”.
ދިވެހިރާއްޖެ
“Het eilandenrijk van de Dhivehi”, de eigen naam van de eilanders voor zichzelf, waarschijnlijk “eilanders”, van het Sanskriet dvīpa. Maldiven is de Indiase naam voor dezelfde eilanden.
Malaya plus het Griekse achtervoegsel -sia, aangenomen in 1963 toen Sabah, Sarawak en Singapore zich aansloten. Maleis wordt vaak herleid tot een rivier of rijk Melayu op Sumatra, misschien van een Tamil- of Sanskrietwoord voor “heuvel”.
Malaysia
Malaysia is de Maleise naam zowel als de Engelse: Malaya met het achtervoegsel -sia, aangenomen in 1963 toen Sabah, Sarawak en Singapore zich aansloten. Maleis komt misschien van een rivier of rijk op Sumatra.
Naar het Malirijk. De betekenis is omstreden: misschien Mandinka voor “nijlpaard”, misschien een variant van Manden, het kernland van de Mandinka.
Mali
De Franse vorm van de naam van het Malirijk, waarvan de betekenis omstreden is: Mandinka voor “nijlpaard”, of een variant van Manden, het kernland van de Mandinka.
Waarschijnlijk van het Fenicische maleth, “haven” of “toevlucht”. Het Griekse melítē, “honingzoet”, is de oudere volksverklaring, naar de honing en de bijen van het eiland.
Malta
Malta in het Maltees is de antieke naam van het eiland, waarschijnlijk het Fenicische maleth, “haven”; de Grieken hoorden er melítē, “honingzoet”, in.
Naar Marrakesh, via het Spaanse Marruecos. Marrakesh komt mogelijk van het Berberse amur n akuch, “land van God”.
المغرب
Al-Maghrib is Arabisch voor “het westen”, de plaats waar de zon ondergaat, gezien vanuit het Arabische kernland. Marokko, naar de stad Marrakesh, is de naam die buitenstaanders het gaven.
Naar kapitein John Marshall, die ze in 1788 samen met Thomas Gilbert in kaart bracht.
Aorōkin Ṃajeḷ
“Eilanden van de Marshalls”, de Engelse naam overgenomen in het Marshallees; aorōk is een eiland of atol.
Van het Latijnse Mauretania, “land van de Mauri” (de Moren). De Romeinse provincie besloeg in werkelijkheid het huidige Marokko en het noorden van Algerije.
موريتانيا
Mūrītāniyā is de Arabische vorm van het Latijnse Mauretania, de Romeinse naam voor het land van de Mauri, de Moren, dat toen veel noordelijker lag.
In 1598 door de Nederlanders genoemd naar prins Maurits van Nassau, in de Latijnse vorm van zijn naam.
Maurice · Moris
Mauritius in het Engels, Maurice in het Frans, Moris in het Creools: drie vormen van de naam die de Nederlanders in 1598 gaven naar prins Maurits van Nassau.
Van het Nahuatl Mēxihco, het gebied van de Azteekse hoofdstad, met een omstreden betekenis. “Plaats in de navel van de maan” (mētztli en xīctli) is de favoriet; een afleiding van Mexitli, een naam van de god Huitzilopochtli, is de andere hoofdkandidaat.
México
México is de Spaanse spelling van het Nahuatl Mēxihco, het land van de Mexica, misschien “plaats in de navel van de maan” of naar een naam van de god Huitzilopochtli.
Grieks voor “kleine eilanden”, in 1831 gemunt door Jules Dumont d'Urville, samen met Melanesië en Polynesië.
Micronesia
Micronesia is de Engelse naam, en Engels is de taal van de federatie: het Griekse “kleine eilanden” dat Dumont d'Urville in 1831 muntte.
Naar de rivier de Moldova in Roemenië, waar het middeleeuwse vorstendom begon; het Nederlands houdt de oude vorm Moldavië aan, de staat heet officieel Moldova. De legende wijst de hond Molda van vorst Dragoș aan, die in de rivier verdronk; de echte wortel is waarschijnlijk Gotisch of Slavisch, misschien mulda, “stof” of “losse aarde”.
Moldova
Moldova is de Roemeense naam, die van de rivier in Roemenië waar het middeleeuwse vorstendom begon; de wortel is waarschijnlijk Gotisch of Slavisch, misschien mulda, “stof”.
Van het Griekse Monoikos, “enkel huis” of “eenzame bewoner”, een bijnaam van Heracles, die er in een tempel werd vereerd. De Liguriërs leverden misschien een oudere naam die er op leek.
Monaco
Monaco, in het Frans zowel als in het Monegaskisch, is het Griekse Monoikos, “enkel huis”, een bijnaam van Heracles, die een tempel op de rots had.
“Land van de Mongolen.” De volksnaam duikt op in kronieken van de Tang-dynastie; voorgestelde betekenissen zijn “dapper” en een verband met mönkh, “eeuwig”, maar geen staat vast.
Монгол Улс
Mongol Uls is “Mongoolse staat”, waarbij uls het woord is voor een natie of staat. De volksnaam Mongol is van onzekere herkomst; een woord voor “dapper” en de naam van een rivier zijn de gangbare gissingen, en het was Dzjengis Khan die er de naam van een heel volk van maakte.
Venetiaans voor “zwarte berg”, een vertaling van het Servische Crna Gora, naar de donkere bossen op de Lovćen.
Crna Gora
“Zwarte berg”, naar de donkere bossen op de Lovćen. Montenegro is de Venetiaanse vertaling.
Naar het eiland Mozambique, genoemd naar een plaatselijke heerser of handelaar, Musa Bin Bique.
Moçambique
De Portugese spelling van de naam van het eiland Mozambique, dat de naam droeg van een plaatselijke heerser of handelaar, Musa Bin Bique, toen de Portugezen in 1498 aankwamen.
De literaire vorm van Bama, de Birmaanse volksnaam, die in het Nederlands “Birma” opleverde. Het is één woord in twee registers; de junta maakte Myanmar in 1989 de officiële naam. De herkomst van de volksnaam is onzeker, misschien van Brahma.
မြန်မာ
Myanma is de geschreven, formele vorm van de naam van het Birmaanse volk, die de spreektaal als Bama weergeeft; het is één woord in twee registers, en Birma kwam van het gesproken woord. De eigen herkomst van het woord is onbekend.
Naar de Namibwoestijn, een Khoekhoe-woord voor “uitgestrekte plaats”.
Namibia
Namibia is de Engelse munting, aangenomen in 1968, naar de Namibwoestijn, waarvan de Khoekhoe-naam “uitgestrekte plaats” betekent.
Onzeker. De gangbare gissing is het Nauruaanse anáoero, “ik ga naar het strand”.
Naoero
Naoero is de Nauruaanse spelling van de naam van het eiland, van onzekere herkomst; de gangbare gissing is anáoero, “ik ga naar het strand”.
“Lage land”, en het Nederlands zegt het in het enkelvoud; het Engelse Netherlands en het Franse Pays-Bas houden het meervoud van de oude Lage Landen aan. De naam is sinds de 16e eeuw in gebruik voor de delta van Rijn, Maas en Schelde. “Holland”, strikt genomen twee provincies, komt van het Oudnederlandse holtland, “bosland”, niet van “hol land”.
Nederland
“Laag land”, in het enkelvoud: het Nederlands noemt één land, terwijl het Engels nog altijd the Netherlands zegt, in het meervoud van de oude Lage Landen.
Onzeker. Overleveringen leiden het af van de wijze Ne die de vallei beschermde (pāla), of van het volk van de Newar; een Tibetaans ne pa, “huis van de wol”, is een andere gissing.
नेपाल
Nepāl in het Nepalees is een naam van onzekere herkomst: de wijze Ne die de vallei beschermde, het volk van de Newar, of een Tibetaanse uitdrukking voor “huis van de wol”.
Meestal naar Nicarao, de hoofdman die de conquistador Gil González Dávila in 1522 ontving, plus het Spaanse agua, “water”, naar de grote meren. Sommigen lezen het als een Nahuatl-zin, “hier bij het water”.
Nicaragua
Nicaragua is de Spaanse naam, meestal naar de hoofdman Nicarao, die de conquistadores in 1522 ontving, en agua, water, naar de grote meren.
Naar Zeeland, de Nederlandse provincie, een naam die Nederlandse cartografen gaven na het bezoek van Abel Tasman in 1642; Tasman zelf had het Staten Landt genoemd. Zeeland is “zeeland”, en de Nederlandse vorm is dus de oorspronkelijke. De Maori-naam Aotearoa wordt meestal gelezen als “land van de lange witte wolk”.
Aotearoa
Aotearoa wordt meestal gelezen als “land van de lange witte wolk”, van ao, wolk, tea, wit, en roa, lang. De overlevering schrijft het toe aan de eerste zeevaarders die de wolk boven het land zagen. Het was oorspronkelijk de naam van het Noordereiland.
Naar de rivier de Niger, vaak herleid tot het Toeareg gher n-gheren, “rivier der rivieren”. Het Latijnse niger, “zwart”, heeft waarschijnlijk de spelling bepaald, niet de herkomst.
Niger
De Franse vorm van de naam van de rivier, vaak herleid tot het Toeareg gher n-gheren, “rivier der rivieren”; het Latijnse niger, “zwart”, bepaalde de spelling eerder dan de herkomst.
“Nigergebied.” De naam werd in 1897 bedacht door Flora Shaw (later Lady Lugard) in The Times.
Nigeria
Nigeria is een Engelse munting uit 1897, “Nigergebied”, van Flora Shaw in The Times, en het land heeft hem gehouden.
Ierland plus zijn ligging, een naam die dateert van de deling van 1921. Ierland is het Ierse Éire plus het Oudengelse land; Éire komt van de godin Ériu, wier naam waarschijnlijk “overvloedig” of “vruchtbaar” land betekent.
Tuaisceart Éireann
Tuaisceart Éireann is het Iers, “noorden van Ierland”, naast het Engelse Northern Ireland; beide dateren van de deling van 1921, en Éire is de godin Ériu.
Korea komt van Goryeo, de dynastie die van 918 tot 1392 regeerde, zelf een verkorting van Goguryeo, een ouder koninkrijk waarvan de naam misschien “hoge burcht” of “ommuurde stad” betekent. Het Noorden noemt zichzelf Chosŏn, naar de Joseon-dynastie en het oude Gojoseon, in de volksmond losjes “land van de ochtendstilte”.
조선
Naar de Joseon-dynastie, die van 1392 tot 1897 regeerde, en het veel oudere Gojoseon. De tekens worden in de volksmond gelezen als “ochtendstilte” of “ochtendfrisheid”, een losse uitleg die wel is blijven hangen. Het Zuiden gebruikt een heel andere naam.
Naar het oude koninkrijk Macedonië. Het Griekse Makedónes wordt meestal gelezen als “bergbewoners” of “de langen”, van makednós, “lang”. “Noord” kwam er in 2019 bij om de naamstrijd met Griekenland te beslechten.
Северна Македонија
Severna Makedonija, “Noord-Macedonië”, is de naam die in 2018 met Griekenland werd overeengekomen: Macedonië naar het oude koninkrijk, waarvan de Griekse naam waarschijnlijk “bergbewoners” betekent.
Het Oudnoorse Norðvegr, “de noordweg”, de vaarroute langs de kust; het Nederlands vertaalt het bijna woord voor woord. Een minderheid leest het eerste deel als nór, “nauw”, naar de smalle kust.
Norge · Noreg
Norge en Noreg, in de twee schrijfvormen van het Noors, zijn het Oudnoorse Norðvegr, “de noordweg”, de vaarroute langs de kust.
De Swahili-vorm van Buganda, het koninkrijk van de Ganda.
Uganda
Uganda, in het Engels en het Swahili, is de Swahili-vorm van Buganda, het koninkrijk van de Ganda waaromheen de kolonie werd gebouwd.
Van het Slavische ukraina, “grensland” of “mark”, voor het eerst opgetekend in 1187 voor een streek aan de grens van het Kievse rijk. Een minderheid van Oekraïense geleerden leest het als “land” of “vaderland” (kraina).
Україна
Ukraina is het Slavische woord voor een grensland of mark, voor het eerst in 1187 opgeschreven voor de grens van het Kievse rijk; sommige Oekraïense geleerden lezen er liever “vaderland” in.
“Land van de Oezbeken.” De naam wordt meestal herleid tot Öz Beg Khan, heerser van de Gouden Horde in de 14e eeuw, of gelezen als öz, “zelf”, plus beg, “heer”: “zijn eigen meester”.
Oʻzbekiston
Oʻzbekiston is “land van de Oezbeken”, in de Latijnse spelling die het Oezbeeks sinds 1993 gebruikt; de volksnaam gaat terug op Öz Beg Khan van de Gouden Horde, of op öz beg, “zijn eigen heer”.
Oud en onzeker. Plinius noteerde Omana; de Arabische overlevering wijst een stichter Oman aan of een nederzetting genoemd naar een plaats in Jemen.
عُمان
ʿUmān is de Arabische naam, oud en onverklaard; Plinius schreef tweeduizend jaar geleden Omana, en de Arabische overlevering wijst een stichter aan of een plaats in Jemen.
Timor plus de windrichting, in het Nederlands vertaald. Het Maleise timur betekent zelf al “oost”, en de officiële naam Timor-Leste zet er het Portugese leste, ook “oost”, nog eens bij: “Oost-Oost”. Timor was het oostelijke einde van de Kleine Soenda-eilanden zoals zeelieden uit het westen het zagen.
Timor-Leste · Timór Lorosa'e
In het Tetum is loro sa'e de opkomende zon, zodat de naam leest als “Timor van de opkomende zon”: oost, op een derde manier gezegd.
Een letterlijke vertaling: van het Oudhoogduitse Ostarrîchi, “oostelijk rijk”, voor het eerst opgetekend in 996, de oostelijke mark van het hertogdom Beieren. De Latijnse vorm Austria kreeg door klankovereenkomst de schijn van het Latijnse auster, “zuidenwind”.
Österreich
“Oostelijk rijk”, de moderne vorm van het Ostarrîchi van 996: de oostelijke mark van het hertogdom Beieren. Austria is hetzelfde woord in Latijnse kleren.
In 1933 bedacht door Choudhry Rahmat Ali in Cambridge als letterwoord voor Punjab, Afghania, Kashmir, Sindh en Baluchistan, dat in het Urdu en het Perzisch ook “land van de reinen” betekent. De oorspronkelijke spelling was Pakstan; de i kwam erbij voor het gemak van de uitspraak.
پاکستان
Pākistān in het Urdu leest als “land van de reinen”, van pāk, rein, en -stan, land; het werd in 1933 ook gebouwd als letterwoord van de islamitische streken van Brits-Indië.
Van het Palause Belau, misschien van beluu, “dorp”, of van aibebelau, “indirecte antwoorden”, verbonden met een scheppingsmythe. Het Spaanse Los Palaos gaf de gangbare vorm.
Belau
Belau is de Palause naam, misschien van beluu, “dorp”, of aibebelau, “indirecte antwoorden”, in een scheppingsmythe; Palau is de Spaanse spelling.
Van het Griekse Palaistínē, de naam van Herodotus voor de kuststreek, naar de Filistijnen (Pelišt), het zeevolk dat zich rond 1200 v.Chr. bij Gaza vestigde. De Romeinen pasten de naam in 135 op de hele provincie toe.
فلسطين
Filasṭīn is de Arabische vorm van Palestina, de Griekse naam voor de kust van de Filistijnen, die de Romeinen in 135 tot de hele provincie uitbreidden.
Van onzekere inheemse herkomst. De gangbare uitleg is “overvloed aan vis” of “veel vlinders”; het documentaire beginpunt is een vissersdorp van die naam dat Pedrarias Dávila in 1519 overnam.
Panamá
Panamá is de Spaanse spelling van een inheemse naam van onzekere betekenis, “overvloed aan vis” of “veel vlinders”, een vissersdorp dat Pedrarias Dávila in 1519 innam.
Papoea komt waarschijnlijk van het Maleise papuwah, “kroesharig”. Nieuw-Guinea werd in 1545 gegeven door de Spanjaard Yñigo Ortiz de Retes, die vond dat de bewoners op die van Guinee in Afrika leken; de westelijke helft was tot 1962 Nederlands.
Papua Niugini
Papua Niugini is de Tok Pisin-spelling van Papoea-Nieuw-Guinea: Papoea, waarschijnlijk Maleis voor “kroesharig”, en het Nieuw-Guinea dat de Spanjaarden in 1545 benoemden.
Naar de rivier de Paraguay, een Guaraní-naam die meestal wordt gelezen als “rivier van de gekroonden”, naar het volk van de Payaguá, of “water dat naar het water stroomt”; geen lezing staat vast.
Paraguay · Paraguái
Paraguay in het Spaans en Paraguái in het Guaraní, de Guaraní-naam van de rivier, gelezen als “rivier van de gekroonden” of “water dat naar het water stroomt”.
Waarschijnlijk van Birú, een hoofdman of rivier aan de Pacifische kust van Panama, waarvan de Spanjaarden de naam naar het zuiden uitbreidden tot alles wat erachter lag. De expedities van Pizarro legden de spelling vast.
Perú · Piruw
Perú in het Spaans en Piruw in het Quechua: de naam die de Spanjaarden naar het zuiden droegen vanaf Birú, een hoofdman of rivier aan de kust van Panama.
“Land van de Polanen”, een West-Slavische stam wier naam komt van pole, “veld”: “mensen van de open velden”.
Polska
Polska is “land van de Polanen”, de stam van de open velden, van pole, “veld”.
Van Portus Cale, de Romeinse naam voor de haven aan de monding van de Douro, het huidige Porto en Gaia. Cale zelf is duister: een Keltisch of Grieks woord voor “mooi”, of een nederzetting van de Gallaeci.
Portugal
Portugal in het Portugees is het Romeinse Portus Cale, de haven aan de monding van de Douro die Porto werd; Cale zelf is duister.
Oud en onzeker. De Catharrei van Plinius en het Catara van Ptolemaeus zijn de vroegste vormen; een Arabische afleiding wijst op qatran, “teer” of “pek”, naar het bitumen dat op het schiereiland aan de oppervlakte komt.
قطر
Qaṭar is de Arabische naam, oud en onverklaard; Plinius en Ptolemaeus tekenden hem tweeduizend jaar geleden op, en een afleiding wijst op qatran, “teer”, naar het bitumen dat aan de oppervlakte komt.
Van het Latijnse Romanus, “Romein”, een aanspraak op afstamming van de kolonisten van het Romeinse Dacië. De spelling met oe, voor de klank van de Roemeense u, is de Nederlandse.
România
România is de Roemeense naam, van het Latijnse Romanus, “Romein”, een aanspraak op de kolonisten van het Romeinse Dacië die de staat in 1862 officieel maakte.
Naar Rus', de middeleeuwse staat rond Kiev, en het volk van de Rus'. De heersende opvatting herleidt Rus' tot de Finse naam voor Zweden, Ruotsi, van een Oudnoors woord voor roeiers; het Byzantijns-Griekse Rhōssía gaf de moderne vorm.
Россия
Rossiya is de Byzantijns-Griekse vorm van Rus', de middeleeuwse staat rond Kiev, in de 15e eeuw door Moskou overgenomen. Rus' zelf is waarschijnlijk de Finse naam voor Zweden, van een Noors woord voor roeiers.
Waarschijnlijk van een Kinyarwanda-werkwoord dat “uitbreiden” betekent, naar de groei van het koninkrijk.
Rwanda
In het Kinyarwanda komt Rwanda waarschijnlijk van een werkwoord dat “uitbreiden” betekent, naar de groei van het koninkrijk; de Franse vorm wordt hetzelfde gespeld.
Columbus noemde het eerste eiland Saint Christopher, naar zijn eigen beschermheilige, wat Engelse kolonisten tot Kitts inkortten. Nevis komt van het Spaanse Nuestra Señora de las Nieves, “Onze-Lieve-Vrouw van de Sneeuw”, naar de wolk boven de top.
Saint Kitts and Nevis
Saint Kitts and Nevis is de Engelse vorm: Kitts is de verkorting die de kolonisten van Saint Christopher maakten, de beschermheilige van Columbus, en Nevis is het Spaanse Nieves, sneeuw, naar de wolk op de top.
Naar de heilige Lucia van Syracuse, waarschijnlijk omdat de Fransen op haar feestdag, 13 december, aankwamen.
Saint Lucia
Saint Lucia is de Engelse vorm van een Franse naam: het eiland van de heilige Lucia van Syracuse, waar de Fransen op haar feestdag zouden zijn geland.
Naar de heilige Vincentius van Zaragoza, op wiens feestdag, 22 januari, Columbus het eiland in 1498 volgens de overlevering in zicht kreeg. De Grenadines zijn “kleine Grenada's”.
Saint Vincent and the Grenadines
Saint Vincent and the Grenadines is de Engelse vorm: de heilige Vincentius van Zaragoza, op wiens feestdag Columbus het eiland in zicht zou hebben gekregen, en de kleine Grenada's.
In 1568 genoemd door Álvaro de Mendaña, die hoopte dat ze de bron van het goud van koning Salomo waren. Dat waren ze niet.
Solomon Islands
Solomon Islands is de Engelse naam, en Engels is de taal van de staat: de eilanden die Mendaña in 1568 naar het goud van koning Salomo noemde.
Spaans voor “de Verlosser”, naar de provincie San Salvador van Pedro de Alvarado, gesticht in 1525 en genoemd naar Jezus Christus.
El Salvador
El Salvador is Spaans voor “de Verlosser”, naar de provincie San Salvador die Pedro de Alvarado in 1525 ter ere van Christus stichtte.
Van omstreden betekenis. “Heilig middelpunt” (sa, heilig, en moa, midden) en “plaats van de moa-vogel” worden beide geopperd; de overlevering noemt ook een figuur die Samoa heette.
Sāmoa
Sāmoa, met de lange klinker, is de Samoaanse naam, van omstreden betekenis: “heilig middelpunt”, de plaats van de moa-vogel, of een stichter.
Naar de heilige Marinus, een steenhouwer van Rab in Dalmatië, die volgens de overlevering in 301 een kloostergemeenschap op de Monte Titano stichtte.
San Marino
San Marino in het Italiaans is de heilige Marinus, de Dalmatische steenhouwer die volgens de overlevering in 301 een gemeenschap op de Monte Titano stichtte.
São Tomé (“Sint-Thomas”) werd rond 1470 op zijn feestdag gezien. Príncipe (“prins”) werd hernoemd naar de Portugese kroonprins, die de suikerinkomsten van het eiland kreeg.
São Tomé e Príncipe
Portugees voor Sint-Thomas en de Prins: het eerste eiland werd rond zijn feestdag gezien, het tweede werd hernoemd naar de Portugese kroonprins die er de suikerinkomsten van kreeg.
“Arabië van het huis Saoed”, naar Mohammed bin Saoed, de 18e-eeuwse emir van Diriyah wiens nazaat Ibn Saoed het koninkrijk in 1932 stichtte. Arabië komt van de Arabieren, wier naam misschien “nomade” of “woestijnbewoner” betekent.
السعودية
“De Saoedische”, kort voor al-Mamlaka al-ʿArabiyya as-Suʿūdiyya, het Koninkrijk Saoedi-Arabië: de staat die naar zijn vorstenhuis is genoemd.
“Land van de Scoti”, de Latijnse naam voor de Gaelische plunderaars en kolonisten uit Ierland die Dál Riata stichtten. Waar Scoti vandaan komt, is onbekend; “plunderaar” en “verschoppeling”, van een Iers woord, horen bij de gissingen. De Schotten zeggen Alba, de oude Gaelische naam voor Brittannië.
Alba
Alba was de Gaelische naam voor het hele eiland Brittannië voordat hij aan het Gaelische koninkrijk in het noorden bleef hangen. Hij komt waarschijnlijk van een Keltische wortel die “wit” of “hoog” betekent, dezelfde als in Albion.
Naar de rivier de Senegal, waarschijnlijk genoemd naar de Zenaga-Berbers. Het populaire Wolof sunu gaal, “onze kano”, is volksetymologie.
Sénégal
De Franse vorm van de naam van de rivier, waarschijnlijk naar de Zenaga-Berbers die aan haar oevers woonden. Het Wolof sunu gaal, “onze kano”, is een later verhaal.
“Land van de Serviërs.” De volksnaam is oud en onverklaard; voorstellen zijn een Oerslavisch woord voor “bondgenoot” of “verwant” en een Iraans leenwoord.
Србија
Srbija is “land van de Serviërs”, een volksnaam die oud genoeg is om in de 9e eeuw op te duiken en nog altijd onverklaard; “bondgenoot” of “verwant” is een voorstel.
Genoemd naar Jean Moreau de Séchelles, de minister van Financiën van Lodewijk XV.
Sesel · Seychelles
Sesel is de Creoolse vorm van Seychelles, de naam die in 1756 werd gegeven naar Jean Moreau de Séchelles, de minister van Financiën van Lodewijk XV; Frans en Engels houden de oorspronkelijke spelling.
Van het Portugese Serra Leoa, “leeuwengebergte”, een naam uit 1462. Het is onduidelijk of de vorm van de heuvels of het gebrul van de donder de aanleiding was.
Sierra Leone
Sierra Leone is de Engelse weergave van het Portugese Serra Leoa, “leeuwengebergte”, in 1462 gegeven naar de vorm van de heuvels of naar donder die als gebrul klonk.
Van het Sanskriet Siṃhapura, “leeuwenstad”, volgens de overlevering gegeven door de Srivijaya-prins Sang Nila Utama, die bij zijn landing een leeuwachtig dier zag. Er waren geen leeuwen; het was waarschijnlijk een tijger.
Singapura · 新加坡 · சிங்கப்பூர்
Singapura is het Sanskriet “leeuwenstad” in het Maleis; de Chinese en Tamil-vormen geven de klank weer.
Eveneens “land van de Slaven”, van dezelfde wortel als Slowakije; de twee verschillen alleen in hun uitgang. De vorm Slovenija werd in de 19e eeuw gemunt.
Slovenija
Slovenija is “land van de Slovenen”, van hetzelfde oude woord Slaaf als het naburige Slowakije, alleen te onderscheiden door de uitgangen; de vorm werd in de 19e eeuw gemunt.
“Land van de Slowaken.” De naam is gewoon “Slaaf” met een uitgang. Slaaf zelf is omstreden: “mensen van het woord” (slovo), “de beroemden” (slava) of een riviernaam zijn de kandidaten.
Slovensko
Slovensko is “land van de Slowaken”, en Slowaak is het oude woord Slaaf met een uitgang; Slaaf zelf betekent misschien “mensen van het woord” of “de beroemden”.
Van het Arabische bilād as-sūdān, “land van de zwarte mensen”.
السودان
As-Sūdān is het Arabische bilād as-sūdān, “land van de zwarte mensen”, de middeleeuwse Arabische naam voor de hele gordel van Afrika ten zuiden van de Sahara, door dit ene land behouden.
“Land van de Somaliërs.” Populaire verklaringen zijn so maal, “ga melken”, of een legendarische voorvader Samaale; geen van beide staat vast.
Soomaaliya · الصومال
Soomaaliya in het Somalisch en aṣ-Ṣūmāl in het Arabisch betekenen allebei “land van de Somaliërs”. De herkomst van de volksnaam staat niet vast: so maal, “ga melken”, of een legendarische voorvader Samaale.
Van het Latijnse Hispania, dat de Romeinen van de Carthagers overnamen. De meest gevolgde afleiding is het Punische ʾÎ-šapanîm, “eiland van de klipdassen”, omdat de Feniciërs konijnen voor klipdassen aanzagen; een Baskische of Keltische bron wordt ook verdedigd.
España
España is de Spaanse vorm van het Latijnse Hispania, dat de Romeinen van de Carthagers hadden: waarschijnlijk “eiland van de klipdassen”, naar de konijnen die de Feniciërs voor klipdassen aanzagen.
Het Sanskriet Lanka, de naam van het eiland in de Ramayana, met het eretitel Sri, “stralend”. Ceylon, de oude naam, kwam via het Portugees van het Sanskriet Siṃhala, “leeuwenvolk”, de volksnaam van de Singalezen.
ශ්රී ලංකා · இலங்கை
Śrī Laṅkā in het Singalees en Ilaṅkai in het Tamil: Lanka is de naam van het eiland in de Ramayana, en Śrī is de eretitel, “stralend”, toegevoegd toen in 1972 de republiek werd uitgeroepen.
Naar de Surinen, een volk dat de eerste Europeanen er aantroffen; het Engelse Surinam is hetzelfde woord. Het Nederlands is er de officiële taal, dus de naam is er de eigen naam.
Suriname
Suriname is de Nederlandse spelling van de naam van de Surinen, het volk dat de eerste Europeanen aan deze kust aantroffen; het Nederlands is er de officiële taal.
Van het Griekse Syría, algemeen aanvaard als een verkorting van Assyrië, die de Grieken losjes op de hele Levant toepasten. Assyrië zelf komt van de stad Aššur.
سوريا
Sūriyā is de Arabische vorm van het Griekse Syría, een verkorting van Assyrië die de Grieken op de hele Levant toepasten; de staat nam de naam in 1936 aan.
“Land van de Tadzjieken.” Tadzjiek was de Turkse naam voor Perzischsprekenden, waarschijnlijk naar de Arabische stam Tayy, want het woord betekende eerst “Arabier” en daarna “moslim” voordat het aan de Perzischsprekende bevolking bleef hangen.
Тоҷикистон
Tojikiston is “land van de Tadzjieken”, de Turkse naam voor Perzischsprekenden, waarschijnlijk naar de Arabische stam Tayy.
Van Tayouan, de naam van een zandbank en een Siraya-nederzetting bij het huidige Tainan, waar de Nederlanders in 1624 Fort Zeelandia bouwden; de naam breidde zich uit tot het hele eiland. De officiële naam, Republiek China, dateert van 1912.
臺灣
Táiwān is de Chinese transcriptie van Tayouan, een Siraya-plaatsnaam bij Tainan waar de Nederlanders in 1624 Fort Zeelandia bouwden; de tekens zelf dragen geen betekenis.
Een samentrekking uit 1964 van Tanganyika en Zanzibar. Zanzibar komt van het Perzisch voor “kust van de zwarte mensen”. Tanganyika komt van het meer, en de betekenis is onzeker.
Tanzania
Tanzania leest hetzelfde in het Swahili en het Engels: de samentrekking uit 1964 van Tanganyika, naar het meer, en Zanzibar, van het Perzisch voor “kust van de zwarte mensen”.
“Land van de Thai”, aangenomen in 1939 in plaats van Siam. Thai wordt meestal uitgelegd als “vrij”, maar is waarschijnlijker gewoon de volksnaam Tai, “mens” of “volk” in de Tai-talen. Siam komt waarschijnlijk van het Sanskriet śyāma, “donker”, of van een Mon-woord voor “vreemdeling”.
ประเทศไทย
“Land van de Thai”, waarbij prathet het formele woord voor een land is. Thailand is de rechtstreekse vertaling.
Van het Ewe to, “water” of “lagune”, en go, “oever”, oorspronkelijk de naam van een stad aan het Togomeer.
Togo
De Franse spelling van de Ewe-naam van een stad aan het Togomeer: to, “water” of “lagune”, en go, “oever”.
Tongaans voor “zuiden”, omdat de eilanden ten zuiden van Samoa en Fiji liggen; het verwante Polynesische woord betekent ook “zuidenwind”.
Tonga
Tonga in het Tongaans is “zuiden”, omdat de eilanden ten zuiden van Samoa en Fiji liggen; het woord noemt ook de zuidenwind.
Columbus noemde Trinidad in 1498 naar de Heilige Drie-eenheid, nadat hij had beloofd zijn eerste landing daarnaar te noemen; drie bergtoppen aan de kust pasten erbij. Tobago komt waarschijnlijk van tabaco, het Taíno-woord voor tabak of de pijp waarmee die werd gerookt.
Trinidad and Tobago
Trinidad and Tobago houdt het Spaanse Trinidad, de Heilige Drie-eenheid waarnaar Columbus zijn landing in 1498 noemde, en Tobago, waarschijnlijk van het Taíno tabaco.
Naar het Tsjaadmeer, waarschijnlijk van een Kanuri-woord voor “meer” of “grote watervlakte”.
Tchad · تشاد
Tchad in het Frans en Tshād in het Arabisch dragen allebei de naam van het Tsjaadmeer, waarschijnlijk van een Kanuri-woord dat “meer” of “grote watervlakte” betekent.
“Land van de Tsjechen.” De volksnaam wordt van oudsher herleid tot de legendarische stamvader Čech, en taalkundig tot een wortel die “verwant” of “lid van het volk” betekent; geen van beide staat vast. Tsjechië is sinds 1993 de gangbare korte naam.
Česko
Česko is “land van de Tsjechen”, de korte vorm waarop het land in de jaren negentig na lang getouwtrek uitkwam. De volksnaam wordt herleid tot de stamvader Čech, en misschien tot een wortel die “verwant” betekent.
Naar de hoofdstad Tunis. De naam van de stad is oud en van onzekere herkomst, mogelijk een Berberse stam of de Punische godin Tanit.
تونس
Tūnis is de Arabische naam van de hoofdstad, en het land heet ernaar. De naam van de stad is oud en onverklaard, misschien een Berberse wortel of de Punische godin Tanit.
“Land van de Turken”, van het middeleeuws Latijnse Turchia. Turk is sinds de Göktürk-inscripties van de 6e eeuw opgetekend en wordt vaak gelezen als “sterk”; de regering vroeg de VN in 2022 om Türkiye te gebruiken.
Türkiye
Türkiye is de Turkse naam, “land van de Turken”, en sinds 2022 de vorm die de regering de Verenigde Naties en de wereld vraagt te gebruiken.
“Land van de Turkmenen.” De volksnaam wordt meestal verklaard als Turk plus het Sogdische achtervoegsel -men, “Turkachtig”, al was de middeleeuwse volksverklaring het Perzische Turk-mānand, met dezelfde betekenis.
Türkmenistan
Türkmenistan is “land van de Turkmenen”, meestal gelezen als Turk met het Sogdische achtervoegsel -men, “Turkachtig”.
Tuvaluaans voor “acht bij elkaar”, naar de acht van de negen atollen die van oudsher bewoond zijn. Het land nam de naam in 1978 aan in plaats van Ellice-eilanden.
Tuvalu
Tuvalu in het Tuvaluaans is “acht bij elkaar”, de acht bewoonde atollen van de negen, een naam die in 1978 werd aangenomen.
Naar de rivier de Uruguay, een Guaraní-naam. “Rivier van de beschilderde vogels” is de populaire lezing; “rivier van de uruguá-slakken” is die welke de meeste taalkundigen aanvaarden.
Uruguay
Uruguay is de Spaanse spelling van de Guaraní-naam van de rivier: “rivier van de beschilderde vogels” in de populaire lezing, “rivier van de uruguá-slakken” in die van de taalkundigen.
“Ons land” of “land dat staat”, van vanua, “land” of “thuis”, en tu, “staan”, in 1980 bij de onafhankelijkheid gekozen in plaats van Nieuwe Hebriden.
Vanuatu
Vanuatu in het Bislama is “ons land”: vanua, land, en tu, staan, een naam die bij de onafhankelijkheid in 1980 werd gekozen.
Naar de Mons Vaticanus, de heuvel op de westoever van de Tiber. Het Latijn is waarschijnlijk van Etruskische herkomst; de antieke afleiding van vaticinia, “voorspellingen”, verwijst naar waarzeggers die er werkten, maar is twijfelachtig.
Civitas Vaticana · Città del Vaticano
Civitas Vaticana in het Latijn, de officiële taal, en Città del Vaticano in het Italiaans: de stad op de Vaticaanse heuvel, de Romeinse Mons Vaticanus, waarvan de Romeinen zelf de naam verbonden met vates, de zieners die er zouden hebben voorspeld.
“Klein Venetië”: de expeditie van Amerigo Vespucci zag in 1499 paalwoningen aan het Meer van Maracaibo en dacht aan Venetië. Een ander verhaal wijst een inheems volk aan dat Veneciuela heette.
Venezuela
Venezuela is Spaans voor “klein Venetië”, de naam die de expeditie van Vespucci in 1499 aan de paalwoningen aan het Meer van Maracaibo gaf.
Beschrijvend, naar de Act of Union van 1707 en de unie met Ierland in 1801. “Brittannië” komt van de Pritani, de Keltische naam voor de bewoners van het eiland, misschien “de beschilderden”, naar hun tatoeages.
United Kingdom
United Kingdom is de Engelse naam, en Engels is de taal van de staat: de koninkrijken Engeland en Schotland verenigden zich in 1707, en Ierland kwam er in 1801 bij.
Beschrijvend. De zeven sjeikdommen waren tot hun federatie in 1971 de Trucial States onder Britse bescherming; emiraat komt van het Arabische amīr, “bevelhebber” of “vorst”.
الإمارات
“De Emiraten”, de dagelijkse korte vorm van al-Imārāt al-ʿArabiyya al-Muttaḥida, de Verenigde Arabische Emiraten.
Beschrijvend, voor het eerst gebruikt in de Onafhankelijkheidsverklaring van 1776. Amerika komt van Amerigo Vespucci, wiens Latijnse naam Americus in 1507 door de cartograaf Martin Waldseemüller vrouwelijk werd gemaakt.
United States
United States is de Engelse naam en de enige, voor het eerst gebruikt in de Onafhankelijkheidsverklaring van 1776; America is de naam van Amerigo Vespucci op een kaart van 1507.
Het Vietnamese Việt Nam, “Việt van het zuiden”, van het Chinese Yue, een naam voor volkeren ten zuiden van de Yangtze, plus nam, “zuiden”. Keizer Gia Long nam het in 1804 aan.
Việt Nam
Việt Nam is “de Việt van het zuiden”, de naam die keizer Gia Long in 1804 aannam: Việt, het Chinese Yue voor de volkeren ten zuiden van de Yangtze, en Nam, zuiden.
Van het Oudengelse Wealas, “vreemdelingen”, het woord van de Angelsaksen voor de geromaniseerde Britten, van het Germaanse walhaz, oorspronkelijk de naam van de Keltische Volcae; het Nederlandse “Waals” is hetzelfde woord. De Welshe naam, Cymru, betekent “landgenoten”.
Cymru
“Landgenoten”, van het Brits-Keltische combrogi; hetzelfde woord gaf Cumbria. Wales is daarentegen wat de Angelsaksen hen noemden: de vreemdelingen.
Naar de woestijn. Ṣaḥrāʾ is Arabisch voor “woestijn”, dus “Saharawoestijn” is strikt genomen dubbelop. De Spaanse kolonie heette tot 1975 Spaanse Sahara.
الصحراء الغربية
Aṣ-Ṣaḥrāʾ al-Gharbiyya is Arabisch voor “de westelijke woestijn”, een vertaling van de Spaanse koloniale naam Sáhara Occidental; ṣaḥrāʾ is gewoon het woord voor woestijn, en het gaf de Sahara haar naam.
Naar de Zambezi, waarvan de naam van onzekere herkomst is.
Zambia
Zambia werd bij de onafhankelijkheid in 1964 in het Engels gemunt naar de Zambezi, de rivier waarvan de naam van onzekere herkomst is.
Van het Shona dzimba dza mabwe, “huizen van steen”, naar de ruïnes van Groot-Zimbabwe.
Zimbabwe
Zimbabwe, in het Engels en het Shona, is het Shona dzimba dza mabwe, “huizen van steen”, de ruïnes van Groot-Zimbabwe waarnaar het land zich in 1980 noemde.
Beschrijvend, en in het Nederlands gewoon vertaald.
Suid-Afrika · iNingizimu Afrika
Elf officiële talen, en elk zegt hetzelfde: South Africa in het Engels, Suid-Afrika in het Afrikaans, iNingizimu Afrika in het Zoeloe. De naam is een windrichting.
Korea komt van Goryeo, de dynastie die van 918 tot 1392 regeerde, zelf een verkorting van Goguryeo, een ouder koninkrijk waarvan de naam misschien “hoge burcht” of “ommuurde stad” betekent. Het Zuiden noemt zichzelf Hanguk, “land van de Han”, naar de Samhan-bonden van het zuiden, niet naar de Chinese Han.
한국
“Land van de Han”, naar de Samhan, de drie bonden van het zuiden in de eerste eeuwen van onze jaartelling. Het heeft niets te maken met de Chinese Han. Het Noorden noemt zichzelf Chosŏn; Korea, naar Goryeo, is de naam die buitenstaanders aan beide geven.
Soedan plus de windrichting, aangenomen in 2011.
South Sudan
South Sudan is de Engelse naam die het land bij de onafhankelijkheid in 2011 aannam: Soedan, van het Arabische bilād as-sūdān, “land van de zwarte mensen”, en zijn ligging.
“Land van de Zweden”, de Svear. Hun eigen naam komt misschien van een wederkerend voornaamwoord dat “eigen volk” betekent.
Sverige
“Rijk van de Svear”, van het Oudnoorse Svíaríki. Zweden is de Nederlandse weergave van de naam van hetzelfde volk.
Naar Schwyz, een van de drie kantons die in 1291 de stichtingseed zwoeren, plus land. De naam van het kanton is van onzekere herkomst, mogelijk van een woord voor “branden”, naar ontgonnen land. De afkorting CH staat voor Confoederatio Helvetica, naar de Helvetiërs, de Keltische stam waartegen Caesar vocht.
Schweiz · Suisse · Svizzera · Svizra
Schweiz, Suisse, Svizzera en Svizra zijn vier vormen van één naam, die van het kanton Schwyz, in 1291 een van de stichters van het eedgenootschap; de naam van het kanton is van onzekere herkomst, misschien van een woord voor door brand ontgonnen land. Op munten en in de landcode CH kiest de staat niet en gebruikt hij Latijn: Confoederatio Helvetica.
Borders © Natural Earth · Flags © flag-icons · Map © Leaflet · Atlas by Ben